Şu sebäpden dünýäniň dürli ýurtlary energiýany tygşytlamak we zyýanly gazlaryň zyňyndylaryny azaltmak, şeýle hem ýer ýüzüniň daşky gurşawyny dikeltmek üçin dürli tehniki ýollary synap gördüler.
Gatlakdan gatlaga basyş astynda, uly energiýa sarp edijileri hökmünde kanalizasiýa zawodlary tebigy ýagdaýda özgerişliklere duçar bolýarlar:
Mysal üçin, hapa zyňyndylary azaltmak funksiýasyny güýçlendirmek we azot we fosfory aşa köp aýyrmak işine gatnaşmak;
Mysal üçin, pes uglerodly lagym suwlaryny arassalamak üçin standart täzelenme we özgertme işlerini geçirmek maksady bilen energiýa bilen öz-özüni üpjün etmek derejesini ýokarlandyrmak;
Mysal üçin, gaýtadan işlenilmegini gazanmak üçin hapa suwlary arassalamak prosesinde serişdeleri gaýtadan ulanmaga üns berilmeli.
Şeýlelikde, bar:
2003-nji ýylda Singapurda dünýäde ilkinji NeWater gaýtadan ulanylýan suw zawody guruldy we lagym suwlarynyň gaýtadan ulanylmagy agyz suwunyň standartlaryna ýetdi;
2005-nji ýylda Awstriýanyň Ştrass lagym arassalaýjy zawody dünýäde ilkinji gezek energiýa bilen özbaşdak üpjünçilige ýetdi, lagym arassalaýjynyň energiýa sarp edilişini kanagatlandyrmak üçin diňe lagymdaky himiki energiýany gaýtadan ulanmaga bil baglady;
2016-njy ýylda Şweýsariýanyň kanunçylygy gaýtadan dikeldilmeýän fosfor çeşmelerini lagym suwlaryndan (laýdan), haýwanlaryň tezeginden we beýleki hapalaýjylardan aýyrmagy talap etdi.
…
Dünýäde suw tygşytlaýjy döwlet hökmünde Niderlandlar, elbetde, ondan yza galmaýarlar.
Şeýlelikde, şu gün redaktor size Niderlandlardaky kanalizasiýa zawodlarynyň uglerod bitaraplygy döwründe nähili täzelenýändigi we özgerdilýändigi barada gürrüň berer.
Niderlandlarda hapa suwlaryň konsepsiýasy – NEWS-yň çarçuwasy
Reýn, Maas we Şeldt derýalarynyň deltasynda ýerleşýän Niderlandlar peslikdäki ýerdir.
Daşky gurşawy goraýjy hökmünde, her gezek Gollandiýa barada aýdanymda, ilki bilen ýadyma Delft Tehnologiýa Uniwersiteti gelýär.
Hususan-da, onuň Kluvýer biotehnologiýa laboratoriýasy mikrobial inženerçilik tehnologiýasyndaky üstünlikleri bilen dünýä bellidir. Häzirki wagtda bize tanyş bolan lagym suwlaryny biologiki taýdan arassalamak tehnologiýalarynyň köpüsi şu ýerden gelip çykýar.
Mysal üçin, denitrifikatsiya arkaly fosfory aýyrmak we dikeltmek (BCFS), gysga aralykda nitrifikatsiya (SHARON), anaerob ammonium oksidlenmesi (ANAMMOX/CANON), aerob granulaly laý (NEREDA), gapdal akymy baýlaşdyrmak/esasy akymy güýçlendirilen nitrifikatsiya (BABE), biologiki plastik (PHA) gaýtadan işlemek we ş.m.
Mundan başga-da, bu tehnologiýalary professor Mark wan Loosdreht hem işläp düzdi, ol bu üçin suw senagatynda “Nobel baýragyna” – Singapuryň Li Kuan Ýu adyndaky suw baýragyna mynasyp boldy.
Delft Tehnologiýa Uniwersiteti köp wagt mundan ozal durnukly hapa suwlary arassalamak konsepsiýasyny teklip etdi. 2008-nji ýylda Niderlandlaryň Amaly Suw Barlag Gaznasy bu konsepsiýany “TÄZELER” çarçuwasyna ornaşdyrdy.
Ýagny, "Iýmit maddalary" (nutrient) + Energiýa (energiýa) + Suw (water) fabrikalary (fabrika) sözleminiň gysgaltmasy, bu bolsa durnukly düşünje boýunça hapa zyňyndylaryny arassalaýjy zawodyň aslynda iýmit maddalarynyň, energiýanyň we gaýtadan işlenen suwuň üçlügini öndürýän zawodydygyny aňladýar.
"TÄZELER" sözüniň hem täze many, hem täze durmuş, hem-de geljek diýen manylary bardygy belli bolýar.
Bu "HABAR" nähili gowy, onuň çäginde, däp bolan manyda lagym suwlarynda tas hiç hili galyndy ýok:
Organiki maddalar energiýanyň daşaýjysy bolup, ol işiň energiýa sarp edilişiniň öwezini dolmak we uglerodsyz işiň maksadyna ýetmek üçin ulanylyp bilner; lagym suwunyň özünde saklanýan ýylylyk suw çeşmesiniň ýylylyk nasosy arkaly köp mukdarda ýylylyk/sowuk energiýasyna öwrülip bilner, bu bolsa diňe bir uglerodsyz işiň ösüşine goşant goşman, eýsem jemgyýete ýylylyk/sowuklyk eksport etmäge hem ukyplydyr. Elektrik stansiýasynyň maksady şudur.
Lak suwlaryndaky iýmit maddalary, esasanam fosfory, arassalamak prosesinde netijeli gaýtadan dikeldilip bilner, şonuň üçin fosfor serişdeleriniň ýetmezçiligini iň ýokary derejede gijikdirip bolýar. Bu iýmit zawodynyň mazmunydyr.
Organiki maddalaryň we iýmit maddalarynyň gaýtadan dikeldilmegi tamamlanandan soň, däp bolan hapa suwlary arassalamagyň esasy maksady tamamlanýar we galan serişdeler bize tanyş bolan gaýtadan işlenen suwdur. Gaýtadan işlenen suw zawodynyň manysy şundan ybarat.
Şonuň üçin Niderlandlar hem hapa suwlary arassalamagyň proses tapgyrlaryny alty esasy prosesse jemlediler: 1) öňünden arassalamak; 2) esasy arassalamak; 3) arassalamakdan soň; 4) laýy arassalamak;
Bu ýönekeý ýaly görünýär, ýöne aslynda her bir proses ädiminiň arkasynda saýlap boljak köp tehnologiýa bar we şol bir tehnologiýa dürli proses ädimlerinde hem ulanylyp bilner, permutasiýalar we kombinasiýalar ýaly, siz hemişe hapa suwlary arassalamagyň iň amatly usulyny tapyp bilersiňiz.
Dürli lagym suwlaryny arassalamak üçin ýokardaky önümlere mätäç bolsaňyz, biziň bilen habarlaşyň.
cr: Naiyanjun Daşky gurşawy goramak gidrosferasy
Ýerleşdirilen wagty: 2023-nji ýylyň 25-nji maýy