Umumy maglumat Kagyz öndürmekde ulanylýan hapa suwlar, esasan, kagyz öndürmek senagatynda iki önümçilik prosesinden - pulpa we kagyz öndürmekden gelip çykýar. Pulpa öndürmek süýümleri ösümlik çig malyndan bölüp, pulpa ýasamak we soňra ony agartmak üçin ulanylýar. Bu proses köp mukdarda kagyz öndürmekde ulanylýan hapa suwlary öndürer; kagyz öndürmek bolsa pulpany suwlandyrmak, şekillendirmek, preslemek we guratmak üçin kagyz öndürmek üçin ulanylýar. Bu proses şeýle hem kagyz öndürmekde ulanylýan hapa suwlary öndürmäge meýilli. Pulpa öndürmek prosesinde öndürilýän esasy hapa suwlar gara liker we gyzyl likerdir, kagyz öndürmek bolsa esasan ak suw öndürýär.
Esasy aýratynlyklar 1. Köp mukdarda hapa suw. 2. Hapa suwda köp mukdarda asma gaty maddalar, esasan syýa, süýüm, doldurgyç we goşundylar bar. 3. Hapa suwdaky SS, COD, BOD we beýleki hapa edici maddalar deňeşdirme boýunça ýokary, COD mukdary BOD-dan ýokary we reňki has garaňky.
Bejeriş meýilnamasy we meseläniň çözgüdi. 1. Bejeriş usuly Häzirki bejeriş usuly esasan anaerob, aerob, fiziki we himiki koagulýasiýa we çökündi prosesleriniň utgaşdyrylan bejeriş usulyny ulanýar.
Arassalaýyş prosesi we akymy: Hapa suw hapa suwlary arassalaýyş ulgamyna girenden soň, ilki bilen has uly hapalary aýyrmak üçin çöp çöplerinden geçýär, deňleşdirmek üçin tor howuzuna girýär, koagulýasiýa çelekine girýär we polialýumin hlorid we poliakrilamid goşmak arkaly koagulýasiýa reaksiýasyny döredýär. Flotasiýa girenden soň, hapa suwlardaky SS we BOD we COD-nyň bir bölegi aýrylýar. Flotasiýa hapa suwlary suwdaky BOD we COD-nyň köp bölegini aýyrmak üçin anaerob we aerob iki tapgyrly biohimiki arassalama girýär. Ikinji çökündi çelekden soň, hapa suwlaryň COD we hromatikligi milli zyňyndy standartlaryna laýyk gelmeýär. Himiki koagulýasiýa hapa suwlaryň zyňyndy standartlaryna laýyk gelmegi ýa-da zyňyndy standartlaryna laýyk gelmegi üçin güýçlendirilen arassalama üçin ulanylýar.
Umumy meseleler we çözgütler 1) COD standartdan geçýär. Hapa suwlar anaerob we aerob biohimiki arassalamak arkaly arassalanandan soň, hapa suwlaryň COD-sy zyňyndy standartlaryna laýyk gelmeýär. Çözgüt: Arassalamak üçin ýokary netijeli COD dargadyjy agent SCOD ulanyň. Ony belli bir proporsiýada suwa goşuň we 30 minutlap reaksiýa beriň.
2) Hromatiklik we COD standartdan geçýär. Agaç suwlary anaerob we aerob biohimiki arassalamak arkaly arassalanandan soň, zyňyndy suwlaryň COD-si zyňyndy standartlaryna laýyk gelmeýär. Çözgüt: Ýokary netijeli flokkulýasiýa dekolorizatoryny goşuň, ýokary netijeli dekolorizator bilen garyşdyryň we ahyrsoňy flokkulýasiýa we çökündi, gaty-suwuk bölmek üçin poliakrilamid ulanyň.
3) Aşa köp ammoniak azoty Agzyndan çykýan ammonium azoty häzirki zyňyndy talaplaryna laýyk gelip bilmeýär. Çözgüt: Ammonium azotyny aýyrýan serişde goşuň, garyşdyryň ýa-da howalandyryň we garyşdyryň, şeýle hem 6 minutlap reaksiýa beriň. Kagyz fabrikasynda agzyndan çykýan ammonium azoty takmynan 40ppm, ýerli ammonium azotynyň zyňyndy standarty bolsa 15ppm-den aşak, bu bolsa daşky gurşawy goramak düzgünleri bilen göz öňünde tutulan zyňyndy talaplaryna laýyk gelip bilmeýär.
Netije Kagyz öndürmekde hapa suwlary arassalamak gaýtadan ulanylýan suwuň möçberini ýokarlandyrmaga, suw sarp edilişini we hapa suwlaryň zyňyndylaryny azaltmaga gönükdirilmelidir we şol bir wagtyň özünde hapa suwlardaky peýdaly serişdeleri doly ulanyp biljek dürli ygtybarly, ykdysady we hapa suwlary arassalamak usullaryny işjeň öwrenmelidir. Mysal üçin: flotasiýa usuly ak suwdaky süýümli gaty maddalary 95% -e çenli dikeltmäge mümkinçilik berýär we arassalanan suwy gaýtadan ulanyp bolýar; ýakylýan hapa suwlary arassalamak usuly gara suwdaky organiki maddalar bilen birleşdirilen natriý gidroksidini, natriý sulfidini, natriý sulfatyny we beýleki natriý duzlaryny dikeltmäge mümkinçilik berýär. Neýtrallaşdyrma hapa suwlary arassalamak usuly hapa suwlaryň pH gymmatyny sazlaýar; koagulýasiýa çökündisi ýa-da flotasiýa hapa suwlardaky SS-iň uly bölejiklerini aýyryp biler; himiki çökündi usuly reňksizleşdirip biler; biologiki arassalamak usuly BOD we COD-ny aýyryp biler, bu bolsa kraft kagyz hapa suwlary üçin has netijelidir. Mundan başga-da, öýde we daşary ýurtlarda ulanylýan ters osmos, ultrafiltrasiýa, elektrodializ we kagyz öndürmekde hapa suwlary arassalamak boýunça beýleki usullar hem bar.
Ýerleşdirilen wagty: 2025-nji ýylyň 17-nji ýanwary